Dijital Dönüşümle Ekonomik Kalkınma Yolunda El Salvador

Son yıllarda El Salvador, küresel ekonominin zorluklarına yanıt veren bir ekonomik ve dijital kalkınma modelini pekiştirmek amacıyla dönüştürücü bir sürece girmiştir. Başkan Bukele hükümeti tarafından desteklenen El Salvador Dijital Gündemi 2020-2030, teknolojik inovasyonla bağlantılı ekonomik faaliyetlerin güçlendi rilmesini ilkelerinden biri olarak belirlemekte ve bunların ülkenin üretkenliği ve rekabet gücünün artmasında temel bir itici güç olduğunu kabul etmektedir. 2020 yılında İnovasyon Sekreterliği’nin sorumluluğu altında başlatılan Gündem, dört temel unsur etrafında yapılandırılmıştır: dijital kimlik ve hizmet entegrasyonu; mevzuat ve siber güvenlik, kamu yönetiminin modernizasyonu ve bağlantı, akıllı şehirler ve teknoloji eğitimi dahil olmak üzere inovasyon. Nihai hedef, kurumlar arası koordinasyon yoluyla 2030 yılına kadar tam dijital dönüşümü gerçekleştirmektir.

Ulusal strateji, modern bir düzenleyici çerçevenin oluşturulması, kurumsal güçlendirme ve ekonomik diplomasi yoluyla başarılarının uluslararası alanda tanıtılmasına dayanmaktadır. Bu çabalar, sadece üretken sektörleri modernize etmekle kalmayıp aynı zamanda El Salvador’u yabancı doğrudan yatırımları çekmek, uzmanlaşmış istihdam yaratmak ve rekabetçi insan kaynağı geliştirmek amacıyla gelişmekte olan bir teknoloji merkezi olarak tanıtmayı amaçlayan hükümetin vizyonunu yansıtmaktadır.

İnovasyon Sekreterliği gibi ulusal kurumlar, kamu hizmetleri nin dijitalleşmesini teşvik eden 2020-2030 Dijital Gündemi’ni uygulamaktan sorumlu yönetim organı oldukları için dijital dönüşümde önemli bir rol oynamaktadır. Tüm bu koordineli çalışmalar, Ticaret ve Yatırım Sekreterliği, Ekonomi Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı gibi ekonomi politikasını denetleyen diğer kurumlarla birlikte, İnovasyon Sekreterliği’nin çalışmalarını tamamlayarak, yabancı yatırımları çekmeye, ülkeyi uluslararası pazarlarda bir teknoloji merkezi olarak tanıtmaya ve teknolojik ve dijital inovasyon için stratejik projeler portföyünü teşvik etmeye odaklanmaktadır. Bu kurumlar arası çerçeve, ulusal politikalar ile diplomatik ve konsolosluk misyonlarının uluslararası erişimi arasındaki uyumu yansıtmaktadır.

Aynı şekilde, Ekonomi Bakanlığı’nın öncülüğünde gerçekleştirilen bir diğer önemli düzenleme, yazılım geliştirme, bulut hizmetleri, video oyunları, artırılmış gerçeklik ve özel donanım üretimi gibi sektörlerdeki şirketlere rekabetçi vergi teşvikleri çerçevesi sunan İnovasyon ve Teknolojik Üretim Teşvik Kanunu’dur. Bu mevzuat, vergi engellerini ortadan kaldırmış ve stratejik girdilerin ithalatını kolaylaştırarak teknolojik yatırıma elverişli bir ortam oluşturmuştur.

İnovasyon ve Teknolojik Üretim Teşvik Kanunu ile teşvik edilenler arasında, teşvik edilen faaliyetler için gelir vergisinden tamamen muafiyet, söz konusu vergiden her türlü stopajın uzatılması ve bu faaliyetlerin geliştirilmesi için gerekli olan mal, malzeme, makine, ekipman ve aletlerin ithalatına uygulanan gümrük vergileri ve harçlardan tamamen muafiyet bulunmaktadır.

2025 yılında, inovasyonu, algoritmaların kullanımında şeffaflığı teşvik eden ve etik ve güvenlik standartlarını garanti eden bir araç olan Yapay Zeka Teşvik Yasası yürürlüğe girmiştir. Bu yasa çerçevesinde, hükümet, akademi ve özel sektör arasındaki eylemleri koordine etmek, uluslararası standartlara uyumu sağlamak ve El Salvador’u sorumlu ve rekabetçi yapay zeka alanında bir referans noktası haline getirmekle sorumlu bir kurum olan Ulusal Yapay Zeka Ajansı (ANIA) kurulmuştur.

Uluslararası sermayenin El Salvador’a gelmesi ve küresel teknoloji şirketlerinin El Salvador’da yerleşmesi, özellikle Google’ın El Salvador’da ofis açması ve Data Trust’ın kurulması, yukarıda bahsedilen Gündemin başarılı bir şekilde uygulanmasını pekiştirerek, ülkenin düzenleyici ve ekonomik ortamına güven yaratmaktadır. 2023 yılında Cumhurbaşkanlığı ile imzalanan bir anlaşma kapsamında 15 Nisan 2024’te açılan Google ofisi, yedi yıl boyunca 500 milyon ABD doları yatırımla kamu hizmetleri için bulut ve yapay zeka çözümlerine destek sağlamaktadır.

Bölgesel ve uluslararası düzeyde El Salvador, çok taraflı forumlara aktif katılım, ikili anlaşmaların teşviki ve ticaret heyetlerinin düzenlenmesi yoluyla inovasyonu ekonomik diplomasi aracı olarak kullanmış ve teknolojik ekosistemini iş birliği ve yatırım için güvenilir bir platform olarak tanıtmıştır.

El Salvador; yatırım çekme, hizmet ihracatı ve yetenek geliş tirme alanlarında somut ilerlemeler kaydetmekle kalmamış aynı zamanda Latin Amerika’nın kalbinden teknolojik geleceğe öncülük edebilecek, küresel hırsları olan, yenilikçi ve rekabetçi bir ülke imajını da pekiştirmiştir.

Diplomatik ilişkilerin kurulmasından bu yana, El Salvador ve Türkiye güven, karşılıklı saygı ve etkili iş birliği temelli bir yol izlemiştir. Bu, açık diyalog sayesinde mümkün olmuştur ve devletin modernizasyonu, güvenlik, sağlık, tarımsal kalkınma ve eğitim gibi çeşitli alanlarda ilerlemeyi sağlayan stratejik bir ilişkinin pekiştirilmesine yardımcı olmuştur.

Bu bağ, 2022 yılında Cumhurbaşkanı Nayib Bukele’nin mevkidaşı Recep Tayyip Erdoğan’a yaptığı tarihi ziyaretle daha da güçlenmiştir. Bu bağlar, Dışişleri Bakanı Alexandra Hill’in bu yılın temmuz ayında Türkiye Dışişleri Bakanı Ha kan Fidan ile bir araya geldiği ziyaret sayesinde daha da sağlamlaşmaya devam etmektedir. Bakan Hill, “Üzerinde çalıştığımız anlaşmalar, sürekli gelişen stratejik ittifakımızın temel taşları haline gelmiştir. Ortak ve dost ülke Türkiye ile iş birliği bağlarımızı güçlendirmeye kararlıyız,” dedi.